Doe eerst de check: in vijf vragen zie je in welke EU AI Act-risicoklasse jouw AI-toepassing waarschijnlijk valt. Daarna lees je waar we in de invoering staan, wat de vier risicoklassen inhouden en wat je moet doen, ook rond de AVG en bedrijfsgevoelige informatie in tools als ChatGPT, Copilot en Mistral.
Dit is een indicatie op basis van een vereenvoudigd model, geen formele classificatie. Beantwoord de vragen over één concrete AI-toepassing tegelijk.
Indicatieve uitkomst
Waarom deze uitkomst
Ook de AVG is in beeld Er worden persoonsgegevens verwerkt. Los van de AI Act-risicoklasse geldt de AVG gewoon: check je grondslag en overweeg een DPIA.
De AI Act geldt niet in één keer volledig. Verplichtingen worden gefaseerd van kracht, per risicoklasse.
1 aug 2024
AI Act treedt in werking
2 feb 2025
Verboden praktijken en AI-geletterdheid (art. 4) van kracht
2 aug 2025
Verplichtingen voor general-purpose AI-modellen; toezichthouders aangewezen
2 aug 2026
Meeste regels van toepassing, incl. transparantie (art. 50); handhaving start
vandaag
Peildatum van dit kompas: 8 sep 2026
2 dec 2027
Regels voor hoog-risico AI (Annex III) van toepassing
2 aug 2028
Regels voor hoog-risico AI in gereguleerde producten (Annex I) van toepassing
De vier risicoklassen
Hoe zwaarder het risico, hoe strenger de eisen
De AI Act deelt AI-systemen in naar het risico dat ze vormen voor veiligheid en grondrechten. Klik een laag aan voor de definitie, voorbeelden en wat je concreet moet doen.
Hoe hoger in de piramide, hoe kleiner de groep toepassingen en hoe strenger de regels.
Onaanvaardbaar risico
Verboden, geen uitzondering via assessment
Praktijken die zo’n groot risico vormen voor grondrechten dat ze niet mogen. Geen vergunning, certificering of impact assessment maakt dit toelaatbaar.
Sociale scoring van mensen
Manipulatieve technieken die schade veroorzaken
Uitbuiten van kwetsbaarheden
Ongericht scrapen voor gezichtsdatabases
Biometrische categorisering op ras, geaardheid, religie
Emotieherkenning op werk of school
Zo stel je het vast
→Dit is een verbodstoets, geen risico-inschatting: valt de toepassing onder art. 5?
→Bij twijfel: zet de toepassing stil tot je juridisch advies hebt
Zo manage je het
→Er is niets te managen: het middel mag niet in de EU worden ingezet
→Zoek een alternatieve aanpak buiten art. 5 en documenteer die keuze
Art. 5
Hoog risico
Toegestaan, wel strenge eisen
Systemen met aanzienlijke impact op veiligheid of grondrechten, zoals iemands kansen op werk, een lening, onderwijs of een eerlijke rechtsgang.
Cv-screening en sollicitantenselectie
Kredietwaardigheid en kredietscoring
Toelating tot en beoordeling in onderwijs
Biometrische identificatie (niet real-time)
Risicobeoordeling bij verzekeringen
Triage bij hulpdiensten
Risico-inschatting in rechtshandhaving of asiel
Zo stel je het vast
→Check of de toepassing in Annex III staat (of onder een gereguleerd product uit Annex I valt)
→Voer als deployer een Fundamental Rights Impact Assessment (FRIA) uit vóór ingebruikname (art. 27)
→Doe daarnaast een DPIA als er persoonsgegevens worden verwerkt
→Vraag de aanbieder om technische documentatie, conformiteitsverklaring en CE-markering
Zo manage je het
→Wijs menselijk toezicht toe aan iemand met bevoegdheid en training om in te grijpen (art. 26)
→Monitor de werking volgens de gebruiksinstructies; meld ernstige incidenten aan aanbieder én toezichthouder
De AI Act vervangt de AVG niet. Verwerkt jouw AI-toepassing persoonsgegevens, dan gelden beide wetten naast elkaar en heb je mogelijk zowel een DPIA als een FRIA nodig.
Onderwerp
DPIA (AVG)
FRIA (AI Act)
Verplicht wanneer
Verwerking met hoog risico voor rechten en vrijheden van betrokkenen
Vóór ingebruikname van bepaalde hoog-risico AI-systemen door deployers
Vaak al verplicht zodra persoonsgegevens in het spel zijn
Vaak nodig bovenop de DPIA, niet in plaats daarvan
Vuistregel: een DPIA (AVG) draait om gegevensbescherming en is verplicht bij hoog-risicoverwerkingen van persoonsgegevens. Een FRIA (AI Act, art. 27) draait om grondrechten breder en is verplicht vóór ingebruikname van bepaalde hoog-risico AI-systemen door deployers. Vaak heb je bij dezelfde toepassing allebei nodig, niet één als vervanging van de ander.
Praktijkrisico
Bedrijfsgevoelige informatie in ChatGPT, Claude, Gemini, Copilot en Mistral
De AI Act zegt iets over het risico van een AI-systeem. Het meest voorkomende risico in de praktijk zit ergens anders: wat medewerkers intypen in een chatbot. Financiële cijfers, klantgegevens of koersgevoelige informatie in een publieke AI-tool plakken kan sneller een probleem zijn dan de AI Act zelf.
ChatGPT (OpenAI)
Wordt er getraind op wat je erin typt?
Gratis / consumentenlaag
Gebruikt gesprekken standaard om te trainen, tenzij je ‘Improve the model for everyone’ uitzet
Zakelijke laag
Traint standaard niet op je data (Business, Enterprise, Edu, API); zero data retention mogelijk voor gekwalificeerde accounts
Waar staat de data, hoe lang en kan een overheid erbij?
Waar wordt verwerkt
Amerikaanse infrastructuur; zakelijke klanten kunnen dataresidentie kiezen in een aantal regio’s, waaronder Europa
Bewaartermijn (indicatief)
Verwijderde chats weg binnen 30 dagen; API-invoer/uitvoer standaard tot 30 dagen bewaard, zero data retention mogelijk voor bepaalde zakelijke eindpunten
Claude (Anthropic)
Wordt er getraind op wat je erin typt?
Gratis / consumentenlaag
Traint standaard niet op je data; alleen na expliciete toestemming of bij ingezonden feedback
Zakelijke laag
Traint standaard niet op je data (Claude for Work, API); feedback-training is uit te zetten door de organisatie
Waar staat de data, hoe lang en kan een overheid erbij?
Waar wordt verwerkt
Anthropic’s eigen infrastructuur, of via AWS, Google Cloud of Azure met eigen regio-opties bij API-gebruik via die clouds
Bewaartermijn (indicatief)
Consument: verwijderde gesprekken weg binnen 30 dagen (tot 2 jaar bij schending van het gebruiksbeleid); zakelijk/API: zero data retention mogelijk, anders standaard 30 dagen voor veiligheidswerk
Gemini (Google)
Wordt er getraind op wat je erin typt?
Gratis / consumentenlaag
Kan door mensen worden bekeken voor kwaliteit en veiligheid, onder het gewone Google-privacybeleid
Zakelijke laag
Geen training op jouw content buiten je domein zonder toestemming, geen menselijke review buiten je organisatie (Workspace/Gemini Enterprise)
Waar staat de data, hoe lang en kan een overheid erbij?
Waar wordt verwerkt
Google’s wereldwijde infrastructuur; Workspace-beheerders kunnen datalocatie-instellingen configureren
Bewaartermijn (indicatief)
Consument: standaard 18 maanden (instelbaar naar 3–36 maanden of onbeperkt); door mensen beoordeelde chats tot 3 jaar bewaard, los van je account; zakelijk: bewaarbeleid via de beheerder
Copilot (Microsoft)
Wordt er getraind op wat je erin typt?
Gratis / consumentenlaag
Andere voorwaarden onder de consumenten-privacyverklaring van Microsoft
Zakelijke laag
Traint onderliggende modellen niet; volgt jouw rechten, labels en bewaartermijnen (Microsoft 365 Copilot, onder het Data Protection Addendum)
Waar staat de data, hoe lang en kan een overheid erbij?
Waar wordt verwerkt
EU-klanten grotendeels binnen de EU Data Boundary, maar bij piekbelasting (‘Flex routing’) kan verwerking uitwijken naar de VS, Canada of Australië; modellen van onderaannemer Anthropic vallen daar momenteel buiten
Bewaartermijn (indicatief)
Geen vaste standaardtermijn gepubliceerd; wordt beheerd via het bewaarbeleid van je Microsoft 365-omgeving (Purview)
Mistral (Le Chat / La Plateforme)
Wordt er getraind op wat je erin typt?
Gratis / consumentenlaag
Le Chat Free, Pro en Student trainen standaard wel op je gesprekken en documenten; uit te zetten via de privacy-instellingen
Zakelijke laag
Le Chat Enterprise traint standaard niet op je data; La Plateforme (API) gebruikt prompts en output volgens de voorwaarden niet voor training
Waar staat de data, hoe lang en kan een overheid erbij?
Waar wordt verwerkt
Frans bedrijf (Mistral AI, Parijs); geeft standaard voorrang aan EU-providers voor opslag en verwerking, met uitzonderingen mogelijk onder standaardcontractbepalingen
Bewaartermijn (indicatief)
Le Chat-gesprekken blijven bewaard tot je ze zelf verwijdert of je account opheft; API-invoer/uitvoer standaard circa 30 dagen, zero data retention mogelijk voor betaalde API-plannen
Gebaseerd op de officiële documentatie van de leveranciers (zie bronnen); voorwaarden veranderen regelmatig, controleer bij twijfel de actuele voorwaarden van de aanbieder.
Los van training speelt een ander praktisch punt: waar je data fysiek wordt verwerkt, hoe lang de aanbieder die bewaart en wie er in theorie bij kan.
Risico’s
→Trainingslek: bij een consumenten- of gratis account kan wat je intypt in het model terechtkomen en, zij het zeldzaam, ooit in een antwoord aan iemand anders opduiken.
→Schaduw-AI: medewerkers gebruiken persoonlijke, onbeheerde accounts buiten het zicht van IT, zonder dat de organisatie weet welke data waar terechtkomt.
→Doorgifte buiten de EU: de meeste AI-tools verwerken data via servers buiten de EU/EER, wat een aparte AVG-toets vraagt op passende waarborgen; Mistral is hierin de uitzondering met EU-verwerking als standaard.
→Voorwetenschap: het delen van niet-openbare, koersgevoelige informatie van een beursgenoteerde onderneming in een publieke AI-tool kan neerkomen op ongeoorloofde verspreiding onder de Market Abuse Regulation, los van de AI Act of AVG.
→Geheimhouding en IP: broncode, prijsmodellen, jaarcijfers vóór publicatie of klantcontracten met een NDA vallen mogelijk onder een geheimhoudingsplicht die niet vervalt omdat het ‘maar een chatbot’ is.
→Gedeelde links en connectors: een gedeelde chatlink of een te ruim ingestelde connector (bijv. Copilot met brede Graph-permissies) kan gevoelige content blootstellen aan mensen die dat document normaal niet mogen zien.
Zo manage je het
→Kies bewust voor de zakelijke laag (Team/Business/Enterprise/API) in plaats van een gratis of persoonlijk account voor werkgerelateerd gebruik en controleer per tool of training standaard uitstaat.
→Stel een kort, concreet AI-gebruiksbeleid op: welke tools zijn goedgekeurd en welk type informatie mag nooit worden ingevoerd (koersgevoelige info, klantgegevens, wachtwoorden, broncode van kernsystemen).
→Regel toegang centraal via SSO en een beheerdersconsole, zodat je zicht hebt op welke tools en accounts in gebruik zijn en schaduw-AI voorkomt.
→Check het Data Processing Agreement en de lijst met sub-verwerkers van de leverancier en waar de data wordt verwerkt en opgeslagen.
→Weegt EU-dataresidentie zwaar? Een Europese aanbieder als Mistral scheelt de CLOUD Act-vraag, maar vervangt niet je eigen beoordeling van het Data Processing Agreement en de actuele voorwaarden.
→Overweeg redactie of anonimisering van namen, bedragen en klantgegevens voordat je iets in een prompt plakt, zeker bij de meest gevoelige toepassingen.
→Herhaal expliciet richting het team: koersgevoelige informatie van een beursgenoteerde onderneming hoort nooit in een publieke AI-tool, punt uit.
→Laat AI-output bij financiële rapportages en jaarcijfers altijd controleren door een mens met eindverantwoordelijkheid; AI-tools zijn geen vervanging voor accountantscontrole.
Veelgestelde vragen
AI-tools, privacy en de AI Act
Staat je vraag er niet bij? Stel hem via het formulier, of bel ons. Je hoort binnen 24 uur van Stephan of Koen.
Dat hangt minder af van de tool dan van het account waarmee je hem gebruikt. De zakelijke lagen van ChatGPT, Claude, Gemini, Copilot en Mistral trainen standaard niet op je data; de gratis lagen van ChatGPT en Mistral doen dat standaard wel. Kies voor werk dus bewust de zakelijke laag (Team, Business, Enterprise of API), regel toegang centraal via SSO en check het Data Processing Agreement en waar de data wordt verwerkt. Weegt EU-dataresidentie zwaar, dan is Mistral als Frans bedrijf de enige in dit rijtje buiten het bereik van de Amerikaanse CLOUD Act.
Bij een gratis of persoonlijk account wel: ChatGPT gebruikt gesprekken standaard om te trainen, tenzij je ‘Improve the model for everyone’ uitzet. De zakelijke lagen (Business, Enterprise, Edu en de API) trainen standaard niet op je data. Claude traint ook in de consumentenlaag standaard niet; Le Chat Free, Pro en Student van Mistral wel, tot je het uitzet in de privacy-instellingen.
Meer dan alleen de AI Act. De AI Act gaat over het risico van de toepassing. De AVG geldt zodra er persoonsgegevens in gaan, met een aparte toets als data buiten de EU wordt verwerkt. Bij een beursgenoteerde onderneming kan koersgevoelige informatie in een publieke AI-tool al gelden als ongeoorloofde bekendmaking onder de Market Abuse Regulation. Geheimhoudingsplichten en NDA’s blijven gewoon gelden. En ChatGPT, Claude, Gemini en Copilot komen van Amerikaanse bedrijven en vallen daardoor in beginsel onder de CLOUD Act.
De klasse hangt af van de toepassing, niet van de tool. Schrijven, samenvatten, een interne kennisbank of code-assistentie voor eigen gebruik is minimaal risico: geen specifieke AI Act-verplichtingen, wel AI-geletterdheid bij gebruikers (art. 4) en gewoon de AVG. Zet je dezelfde tool in als chatbot richting klanten, dan gelden de transparantieregels van beperkt risico (art. 50).
Ja. Cv-screening en sollicitantenselectie staan in Annex III en zijn daarmee hoog risico: toegestaan, met strenge eisen. Als deployer voer je vóór ingebruikname een FRIA uit (art. 27) en een DPIA omdat er persoonsgegevens worden verwerkt. Je wijst menselijk toezicht toe (art. 26), bewaart logs minimaal zes maanden en informeert werknemers en medezeggenschap vóór inzet. De regels voor Annex III gelden vanaf 2 december 2027.
Vaak allebei. Een DPIA (AVG, art. 35) draait om gegevensbescherming en is verplicht bij verwerkingen met een hoog risico voor betrokkenen. Een FRIA (AI Act, art. 27) draait om grondrechten breder en is verplicht vóór ingebruikname van bepaalde hoog-risico AI-systemen door deployers. De FRIA komt bovenop de DPIA, niet in plaats daarvan.
Gefaseerd. Sinds 2 februari 2025 gelden de verboden praktijken en AI-geletterdheid (art. 4). Sinds 2 augustus 2026 gelden de meeste regels, waaronder transparantie (art. 50), en is de handhaving gestart. De regels voor hoog-risico AI uit Annex III volgen op 2 december 2027, die voor gereguleerde producten (Annex I) op 2 augustus 2028.
Dit kompas geeft een vereenvoudigde, indicatieve inschatting op basis van de hoofdlijnen van de EU AI Act. Het is geen juridisch advies, vervangt geen formele risicoclassificatie of DPIA/FRIA en dekt niet elke uitzondering in de verordening. Peildatum van de gebruikte data en tijdlijn: 8 september 2026. Twijfel je over jouw situatie? Vraag een specialist AI-governance of privacyrecht om mee te kijken.
